ชาวกระเลิง


วิถีการดำเนินชีวิตของชาวไทกะเลิง เหมือนกับชาวอีสานทั่วไป คือ ยึดถือฮีตสิบสอง ครองสิบสี่ เป็นหลักในการดำเนินชีวิต และมีคติความเชื่อถือในเรื่องผี นับถือผีมเหสักข์หลักบ้าน วิญญาณบรรพบุรุษ ผีตาแหก ผีป่า ผีเขา ประเพณีที่ชาวกะเลิง จัดทำเป็นงานบุญยิ่งใหญ่ คือ บุญเผวส (เทศน์มหาชาติ) ซึ่ง 3 ปี จะจัดให้มีขึ้นครั้งหนึ่ง เพราะสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายมาก นอกจากนี้ก็มีประเพณีเลี้ยงผีซึ่งจัดเป็นประจำทุกปี ความเชื่อของชาวกะเลิงนั้นเป็นลักษณะของความเชื่อที่ผสมผสานระหว่าง ผี พุทธ พราหมณ์ มีความผูกพันกับวิถีชีวิตและธรรมชาติสิ่งแวดล้อมของชาวบ้านที่หล่อหลอมเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยแสดงออกผ่านวิถีชีวิต พิธีกรรม และงานบุญประเพณีต่างๆ ของหมู่บ้าน ที่จะนำไปสู่ความเข้าใจในการอยู่รวมกันอย่างมีความสุข

 

  ความเชื่อในเรื่องผีของชาวกะเลิงไม่เคร่งครัดในพิธีกรรม เช่นบางเผ่า ชาวกะเลิงนับถือผี ดังนี้

  1. ผีเรือน ผีชาน (ชาวผู้ไทยเรียกว่า "ผีแจ") ถือกันว่าเป็นวิญญาณของพ่อแม่ บรรพบุรุษจะยังวนเวียนปกปักรักษาคุ้มครอง โดยอยู่ที่มุมใดมุมหนึ่งของบ้าน โดยเรียกว่า "แจ" ถ้าบ้านใดมีลูกเขย หรือลูกสะใภ้ จะเข้ามาที่มุมแจนั้นไม่ได้เป็นการผิดผี ต้องให้หมอเหยามาทำพิธี

  2. ผีหมู่บ้าน ผีหอ หรือ ผีมเหศักข์ เป็นที่เชื่อกันว่าเป็นผู้คุ้มครองทั้งหมู่บ้าน ชาวกะเลิงจะทำศาลในลักษณะของศาลพระภูมิเจ้าที่ไว้ในที่แห่งแห่งหนึ่ง เมื่อสิ้นปีซึ่งกำหนดในเดือน 3 ขึ้น 3 ค่ำ ชาวบ้านจะพากันไปเลี้ยงผี จะมี " เจ้าจ้ำ" เป็นเจ้าพิธี หลังจากนั้นจะมีการกินเลี้ยงรื่นเริงกันอย่างสนุกสนาน

  3. ผีนา หรือ ตาแฮก ซึ่งชาวบ้านจะบอกกล่าวเวลาหว่านหรือเก็บเกี่ยว อาจทำหรือตั้งศาลพระภูมิให้ตามนาก็ได้

      ความเชื่อในเรื่องขวัญ ชาวกะเลิงเชื่อว่าเมื่อเกิดอุบัติเหตุหรือตกใจ หรือตกต้นไม้ ขวัญจะยังคงอยู่ในบริเวณนั้น เมื่อต้องการให้ขวัญเข้าร่างกายจะต้องหาภาชนะ หรือผ้าขาวม้าไปซ้อนขวัญกลับมาสู่ร่างของผู้ได้รับอุบัติเหตุนั้นๆ จากนั้นจะผูกข้อต่อแขนผู้ประสบอุบัติเหตุเจ้าของขวัญ ส่วนการตั้งเครื่องบูชารับขวัญ หรือใช้สวิงซ้อนขวัญ เช่นบางพวกนั้นจะไม่ปรากฏในหมู่กะเลิง

              ประเพณีไว้ผีปู่ตา เป็นประเพณีที่จะทำขึ้น 3 ค่ำ เดือน 3 ผู้ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นเจ้าจ้ำนั้น จะมีทั้งสืบทอดลูกหลานและจากการคัดเลือกบุคคลที่ประพฤติดีในหมู่บ้านขึ้นมา

              ความเชื่อเรื่องผีน้ำผีฟ้า  ผู้ที่จะติดต่อกับผีน้ำผีฟ้าได้คือ หมอเหยา การจะเป็นหมอเหยาได้นั้นต้องเป็นคนที่เสียสละ มีคุณธรรมสูง มีสัจจะ ประพฤติตามฮีต - ครอง ดังคำที่ว่า "กลางดึกหากมีใครตามไปรักษาก็ต้องไป ไม่มีค่าจ้าง ได้แต่ค่ายกครู ห้าสลึง หากใครรับเงินมากกว่านี้จะเป็น ปอบ ชาวกะเลิงมีความเชื่อว่า การเจ็บป่วยมีสองลักษณะด้วยกันคือ ป่วยเพราะโรคภัยไข้เจ็บธรรมดา และ ป่วยเพราะเกิดจากผีทำเพราะคนๆ นั้นไปประพฤติผิดฮีต - ครอง หรือจากผีร้ายต่างๆ และบุคคลที่จะมาคอยรักษาอาการป่วยเหล่านี้ได้คือ หมอเหยา นั้นเอง เพราะหมอเหยาจะเป็นผู้ติดต่อสื่อกลางที่จะรู้ได้ว่าการเจ็บปวดที่เกิดจากผีทำนั้น ผิดอะไร และต้องการจะให้แก้้แบบไหน ตามความต้องการของผีที่มาทำให้เกิดอาการเจ็บป่วยนั้นๆ ให้หายได้



Blog ที่เกี่ยวข้อง

  • blog-image

    นางเรืองยศ  หนานพิวงศ์

    ภูมิปัญญา/ปราชญ์

    นครพนม เหล่าพัฒนา

  • blog-image

    ผลิตภัณฑ์ของชุมชนตำบลเหล่าพัฒนา

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    นครพนม เหล่าพัฒนา

    ด้วยลักษณะพื้นที่ มีแหล่งน้ำสำคัญของหมู่บ้านคือ อ่างเก็บน้ำหนองดุดและหนองโดก…
  • blog-image

    ชาวไทญ้อ

    วิถีชีวิต/ถ้อยคำ

    นครพนม เหล่าพัฒนา

    ชาวย้อมีภาษาพูดโดยพื้นฐานเสียงแตกต่างไปจากภาษาไทยลาว…
  • blog-image

    นายบุญรมภ์  บุษเพ็ง

    ภูมิปัญญา/ปราชญ์

    นครพนม เหล่าพัฒนา

  • blog-image

    แกงหน่อไม้

    อาหารพื้นถิ่น

    นครพนม เหล่าพัฒนา

    แกงหน่อไม้ ส่วนประกอบหลัก คือ หน่อไม้ และก็มี พริก…
  • blog-image

    กระเป๋าเส้นสานกก

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    นครพนม เหล่าพัฒนา

    กระเป๋าเส้นสานกก ลายดอกพิกุลทรง ตามความเชื่อของคนโบราณแสดงถึงความอุดมสมบูรณ์…