ประเพณีสารทเดือนสิบ นครศรีธรรมราช


เป็นประเพณีที่ยิ่งใหญ่มากของชาวภาคใต้และชาวนครศรีธรรมราช งานประเพณีนี้เริ่มในวันแรม 1 ค่ำ ถึงแรม 15 ค่ำ เดือน 10 ของทุกๆ ปี ประเพณีเทศกาลเดือนสิบ เป็นงานบุญเพื่อแสดงความกตัญญูต่อบุพการีซึ่งล่วงลับไปแล้ว ตามความเชื่อทางพุทธศาสนาว่าผู้ล่วงลับไปแล้วมีบาปมากจะตกนรกและกลายเป็น “เปตชน” หรือเปรต จะถูกปล่อยตัวจากนรกเพื่อให้ขึ้นมาพบญาติพี่น้องและลูกหลานของตนในเมืองมนุษย์ในวันแรม 1 ค่ำ เดือนสิบ และให้กลับลงไปอยู่ในนรกดังเดิมก่อนพระอาทิตย์ขึ้นในวันแรม 15 ค่ำ เดือนสิบ ผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่จึงพยายามหาอาหารต่าง ๆ ไปทำบุญตามวัดเพื่ออุทิศส่วนกุศลแก่ผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว เริ่มในวันแรม 13 ค่ำ ซึ่งเป็น “วันจ่าย” หมายถึง วันออกจับจ่ายซื้อของที่จำเป็นในการจัดตกแต่ง “หมรับ” (สำรับ) ในวันแรม 14 ค่ำ คือวัน “ยกหมรับ” หมายถึง การยก “หมรับ” ไปวัดหรือวันรับตายายและวันที่ผู้ล่วงลับจะต้องกลับลงไปอยู่ในนรกตามเดิม คือวันแรม 15 ค่ำ เดือนสิบ เรียกว่า “วันบังสุกุล” หรือวันส่งตายาย สำหรับหมรับในปัจจุบันนี้ได้มีการพัฒนาจากการจัดหมรับแบบดั้งเดิม เป็นการตกแต่งให้สวยงามมากขึ้น โดยมีองค์ประกอบครบถ้วนตามแบบโบราณและจัดให้มีการแข่งขันการจัดหมรับขึ้นอีกด้วย โดยจะมีพิธีขบวนแห่แหนกันอย่างสวยงามตลอดแนวถนนราชดำเนินในวันแรม 14 ค่ำ เดือนสิบ

 

การตกแต่งหมรับ ภาชนะสำหรับบรรจุ อาจใช้ กระบุง กระจาด ถาด กะละมัง เข่ง หรือภาชนะอื่นตามที่เห็นสมควร

    สิ่งที่บรรจุลงใน หมรับ ต้องประกอบด้วย

  • ขนมเดือนสิบ คือขนมพอง ขนมลา ขนมสบ้า ขนมดีซำและขนมกง(ไข่ปลา)

  • จัดน้ำใส่ภาชนะขนาดย่อมวางไว้ที่ยอดหมรับ

  • ยอดหมรับจัดทำของที่คาดว่าญาติผู้รับพอใจ อยากได้มากที่สุด

  • เครื่องอุปโภคที่จำเป็น พืชผลไม้ในหน้าเทศกาล

  • ความประณีตสวยงาม ได้ขนาดและรูปทรงที่เหมาะสม

ลักษณะของการจัดหมรับ

  • ขนมลา เป็นสัญลักษณ์แทนแพรพรรณเครื่องนุ่งห่ม

  • ของขนมพอง เป็นสัญลักษณ์แทนแพสำหรับบรรพชนใช้ล่องข้ามห้วงมหรรณพ

  • ขนมบ้า เป็นสัญลักษณ์แทนสะบ้า สำหรับบรรพชนจะได้ใช้เล่นสะบ้าในวันสงกรานต์

  • ขนมกง (ขนมไข่ปลา)เป็นสัญลักษณ์แทนเครื่องประดับ

  • ขนมดีซำ  เป็นสัญลักษณ์แทนเงินเบี้ยไว้ใช้สอย

ความเป็นมาของประเพณีสารทเดือนสิบ

          ประเพณีสารทเดือนสิบสันนิษฐานว่าเป็นประเพณีที่รับอิทธิพลมาจากวัฒนธรรมอินเดียกับประเพณีอื่นอีกหลายประเพณีที่ชาวนครฯรับมา ทั้งนี้เพราะว่าชาวนครติดต่อกับอินเดียมานาน ก่อนดินแดนส่วนอื่น ๆ ของประเทศไทย วัฒนธรรมและอารยธรรมของอินเดียส่วนใหญ่จึงถ่ายทอดมายังเมืองนครเป็นแห่งแรกแล้วค่อย ๆ ถ่ายทอดไปยังเมืองอื่น ๆ และภูมิภาคอื่น ๆ ในประเทศไทย ประเพณีสารทเดือนสิบเป็นประเพณีที่วิวัฒนาการมาจาก ประเพณี " เปตพลี " ของศาสนาพราหมณ์ กล่าวคือในศาสนาพราหมณ์มีประเพณีอยู่ประเพณีหนึ่ง เรียกว่า " เปตพลี " เป็นประเพณีที่จัดทำขึ้นเพื่อทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ตาย ประเพณีนี้ปฏิบัติต่อเนื่องกันมาในอินเดียก่อนสมัยพุทธกาล คำว่า " แปต " เป็นภาษาบาลีตรงกับคำว่า " เปรต " ในภาษาสันสกฤตแปลว่า " ผู้ไปก่อน " หมายความถึงบรรพบุรุษที่ตายไปแล้ว ของใคร ๆ ทุกคน ถ้าเป็นคนดี พญายมซึ่งเป็นเจ้าแห่งความตายจะพาวิญญาณไปสู่แดนอันเป็นบรมสุขไม่มาเกิดอีกแดนนี้อาจจะอยู่ทิศใต้แดนเดียวกับยมโลก ตามความเชื่ออันเป็นความเชื่อดั้งเดิมที่สุดของพราหมณ์ซึ่งมีปรากฏในพระเวท อันเป็นคัมภีร์ของศาสนาพราหมณ์ ต่อมาพราหมณ์ได้เกิดความเชื่อชิ้นใหม่ คือความเชื่อ เกี่ยวกับนรก ดังนั้นชาวอินเดียจึงเกรงว่าบรรพบุรุษที่ตายอาจจะไปตกนรกก็ได้หากคนไม่ช่วย วิธีการช่วยไม่ให้คนตกนรกก็คือ การทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้เรียกว่าพิธีศราทธ์ ซึ่งกำหนดวิธีการทำบุญไว้หลายวิธี หากลูกหลานญาติมิตรไม่ทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษที่ตายไปเป็นเปรตจะได้รับความอดอยากมาก ดังนั้น การทำบุญทั้งปวงที่ทำเพื่ออุทิศผลไปให้แก่ผู้ล่วงลับไปแล้ว ซึ่งเรียกว่าทำบุญทักษิณานุปทานหรือเปตพลี นั้นล้วนเป็นความเชื่อที่มีเค้ามาจากเรื่องเปรตของพราหมณ์ทั้งสิ้น

ประเพณีสารทเดือนสิบมีขึ้นด้วยเหตุผลหลายประการ ดังนี้

  1. เนื่องมาจากความเชื่อทางพุทธศาสนา เชื่อว่าในปลายเดือนสิบ ปู่ย่า ตายาย ญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว และคนบาปทั้งหลายที่ตกนรก จะถูกปล่อยจากนรกให้ขึ้นมาพบญาติพี่น้องในวันแรม 1 ค่ำ เดือนสิบ และให้กลับไปนรกดังเดิมในวันแรม 15 ค่ำ เดือนสิบ ดังนี้ผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ก็พยายามหาอาหารต่าง ๆ ไปทำบุญที่วัดเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ที่ล่วงลับที่ขึ้นมาจากนรก

  2. เป็นการทำบุญเนื่องจากความชื่นชมยินดีในโอกาสที่ได้รับผลิตผลทางการเกษตร

  3. เพื่อนำพืชผลต่าง ๆ ที่ได้รับจากการเกษตรไปทำบุญสำหรับพระภิกษุจะได้เก็บไว้เป็นเสบียงในฤดูฝน ซึ่งจะเริ่มในตอนปลายเดือนสิบ

  4. เพื่อเป็นการแสดงความรื่นเริงและสนุกสนานประจำปีร่วมกันเพราะความภาคภูมิใจ ความสุขใจ และความอิ่มใจ ที่ได้ปฏิบัติการทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษ ญาติมิตรที่ล่วงลับไปแล้ว

ประเพณีสารทเดือนสิบมีสาระสำคัญหลายประการ ดังนี้

  1. เป็นการแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว ที่ได้อบรมเลี้ยงดูลูกหลาน เพื่อตอบแทนบุญคุณ ลูกหลานจึงทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้

  2. เป็นโอกาสได้รวมญาติที่อยู่ห่างไกล ได้พบปะทำบุญร่วมกันสร้างความรักใคร่สนิทสนมในหมู่ญาติ

  3. เป็นการทำบุญในโอกาสที่ได้รับผลผลิตทางการเกษตรที่เริ่มออกผลเพราะเชื่อว่าเป็นสิริมงคลแก่ตนเองและครอบครัว

  4. ฤดูฝนในภาคใต้จะเริ่มขึ้นในปลายเดือนสิบ พระภิกษุสงฆ์บิณฑบาตยากลำบาก ชาวบ้านจึงจัดเสบียงอาหารนำไปถวายพระในรูปของหฺมฺรับ ให้ทางวัดได้เก็บรักษาเป็นเสบียงสำหรับพระภิกษุสงฆ์ในฤดูฝน

                           ทำบุญเหอ                ทำบุญวันสารท

                           ยกหฺมฺรับดับถาด         ไปวัดไปวา

                           พองลาหนมแห้ง          ตุ้งแตงตุ๊กตา

                           ไปวัดไปวา                 สาเสดเวทนา   เปรต...เหอ

                           เพลงร้องเรือเกี่ยวกับการทำบุญวันสารท


สินค้าที่เกี่ยวข้อง

  • blog-image

    ไม้กวาดก้านปาล์ม

    ชุมชน : ถ้ำพรรณรา

  • blog-image

    แชมพูน้ำผึ้งดอกอัญชัน

    ชุมชน : ถ้ำพรรณรา

  • blog-image

    สบู่น้ำผึ้งแบบก้อน

    ชุมชน : ถ้ำพรรณรา

  • blog-image

    น้ำผึ้งแท้ 100% บรรจุขวด

    ชุมชน : ถ้ำพรรณรา

  • blog-image

    ตะกร้าสานพลาสติกใส่ของอเนกประสงค์มีฝาปิด

    ชุมชน : ถ้ำพรรณรา

  • blog-image

    ตะกร้าสานพลาสติกใส่ของ

    ชุมชน : ถ้ำพรรณรา


Blog ที่เกี่ยวข้อง

  • blog-image

    ไม้กวาดก้านปาล์ม

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    นครศรีธรรมราช ถ้ำพรรณรา

    เมื่อเรามีวัตถุดิบอยู่ในท้องถิ่น คือ “ปาล์ม” ทำให้เกิดแนวคิดในการสร้างงานและสร้างอาชีพ…
  • blog-image

    แหล่งเรียนรู้ด้านการเลี้ยงแพะ

    แหล่งท่องเที่ยว

    นครศรีธรรมราช ถ้ำพรรณรา

    วิธีการเลี้ยงแพะแบบโรงเรือนพื้นสูง ยกระดับจากพื้นดิน…
  • blog-image

    นางสุภร บุญเกื้อ

    ภูมิปัญญา/ปราชญ์

    นครศรีธรรมราช ถ้ำพรรณรา

    ภูมิปัญญาการเพาะก้อนเห็ดนางฟ้า เห็ดฮังการีและทำปุ๋ยชีวภาพใช้เอง…
  • blog-image

    แชมพูน้ำผึ้งดอกอัญชัน

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    นครศรีธรรมราช ถ้ำพรรณรา

    กลุ่มเลี้ยงผึ้งโพรงไทย บ้านโพธิ์ประสิทธิ์มีสมาชิกผู้เลี้ยงผึ้งโพรงประมาณ…
  • blog-image

    วัดมุขธาราม

    แหล่งท่องเที่ยว

    นครศรีธรรมราช ถ้ำพรรณรา

    ศูนย์รวมใจทางพระพุทธศาสนาของชาวบ้าน ภายในวัดมีความสงบ…
  • blog-image

    งานแห่กระจาด และ งานประเพณีขึ้นถ้ำปิดทองนมัสการพระพุทธไสยาสน์ วัดถ้ำทองพรรณรา

    ประเพณี/วัฒนธรรม

    นครศรีธรรมราช ถ้ำพรรณรา

    ประเพณีแห่จาดขึ้นถ้ำ เป็นประเพณีที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาตั้งแต่ครั้งโบราณ…