วัฒนธรรมการแสดง “เรือมตรด”


สำหรับการแสดงเรือนตรดนั้นอยูในพื้นที่หมู่ 11 ตำบลจรเข้มาก สามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ องค์การบริหารส่วนตำบลจรเข้มาก อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์

 

        "เรือมตรด” เป็นภาษาเขมรที่แปลเป็นไทยแล้วก็คือ “รำตรุษ” มีความเชื่อเป็นการละเล่นเพื่อความสนุกสนานในวันขึ้นปีใหม่ของชาวไทยสมัยก่อนที่ใช้เดือนเมษายนของทุกปีเป็นวันขึ้นปีใหม่ นิยมเล่นเฉพาะเดือนเมษายนของทุกปีเท่านั้น เพื่อเป็นการพักผ่อนหย่อนใจจากการตรากตำทำงานหนักมาเป็นเวลานาน การแสดงเรือมตรดนี้จะร้องรำไปตามหมู่บ้านทุกหลังคาเรือน เมื่อถึงบ้านใครเป็นธรรมเนียมเจ้าของบ้านจะออกมาต้อนรับและมอบจตุปัจจัย เครื่องอุปโภคบริโภคต่างๆ ให้แก่ผู้เล่นเรือมตรด เพื่อรวบรวมนำไปถวายวัดต่อไปตามหลักความเชื่อว่ามีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนา โดยมีพุทธตำนานเล่าว่าสมัยที่พระพุทธเจ้าเมื่อยังคงเป็นพระโพธิสัตว์ พระองค์เสด็จพระราชดำเนิน เพื่อทรงออกผนวช แม่มีมารแปลงกายเป็นกวางทองมาขัดขวางทางเสด็จพระองค์ เพื่อไม่ให้เดินทางออกบวช พระโพธิสัตว์ทรงอธิษฐานขึ้น ทำให้สวรรค์ชั้นเทวโลกบังเกิดความร้อน เทวดาทั้งหลายจึงพากันแปลงกายเป็นนายพรานลงมาฆ่ากวางได้แล้วร่วมขบวนแห่พระโพธิสัตว์ไปทรงออกผนวชได้สำเร็จตามความประสงค์ จึงทำให้จัดแสดงเรือมตรดเป็นมรดกสืบทอดกันมาจนถึงปัจจุบัน

          ในส่วนของการแต่งกายนิยมให้สวยงามตามประเพณีผู้หญิงนุ่งซิ่นไหม ผู้ชายนุ่งโสร่งหรือโจงกระเบนสีสันสวยงามรวมเป็นคณะเรือมตรด การเล่นเรือมตรดมีผู้ร้องรำเพลงเป็นต้นบทร้องนำหรือเรียกว่าพ่อเพลงแม่เพลง คนอื่นๆ เป็นผู้ร้องตามหรือเรียกว่าลูกคู่ เนื้อร้องเรือมตรด เริ่มจากบทขออนุญาตเจ้าของบ้านต่อด้วยบทอื่นๆ ตามที่เห็นสมควรถึงการขอรับบริจาคบทเกี้ยวพาราสีของหนุ่มสาว ตอนท้ายเป็นบทให้ศีลให้พรเจ้าของบ้านและบทร้องลาแล้วจึงย้ายคณะเรือมตรดไปยังบ้านอื่นต่อไป เครื่องดนตรีประกอบด้วย กลองกันตรึม 2  ใบ หรือมากกว่านั้น ฉิ่ง ฉาบ ซอ จอกกร็อง ฯลฯ

รูปแบบการละเล่นเรือมตรด การเล่นเรือมตรดทุกครั้งของการเล่นมีการไหว้ครูทุกครั้งไป วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการไหว้ครู มีดังนี้

  1. ผ้าขาว 1 ผืน

  2. กรวยใส่ดอกไม้ 5 ดอก เทียน 2 เล่ม ธูป 9 ดอก บางหมู่บ้าน จะใช้กรวยและอุปกรณ์ดังกล่าวไม่เหมือนกัน

  3. หมากพลู

  4. สุราขาว 1 ขวด

  5. น้ำหวาน 1 ขวด (ปัจจุบันใช้น้ำอัดลม เช่น น้ำส้ม)

  6. น้ำ 1 ขัน เพื่อทำน้ำมนต์

  7. เงินค่ายกครู 32 บาท หรือ 59 บาท หรือ 42 บาท

  8. เครื่องดนตรี

          ขั้นตอนการประกอบพิธีไหว้ครู พ่อครู หัวหน้าชุดหรือครูอาวุโสและคณะนักแสดงทุกคนจะนำเครื่องไหว้ครูใส่ถาดหรือพานพ่อครู หัวหน้าชุด หรือผู้อาวุโสเป็นผู้ประกอบพิธี โดยเริ่มจากการจุดธูปเทียน นักแสดงล้อมวง และสวดบทไหว้ครู และประกอบพิธีทำน้ำมนต์และพรมน้ำมนต์ให้กับเครื่องดนตรี และนำแสดง

          การแสดง ผู้แสดงเดินไปยังบ้านของแต่ละชุมชนแม่เพลงหรือพ่อเพลงร้องเพลงในบทที่ขออนุญาตเข้าบ้าน บทแจ้งวัตถุประสงค์ของการมาในครั้งนี้บทเบ็ดเตล็ด บทอวยพร และบทลา โดยให้พ่อเพลงแม่เพลง นักดนตรียืนร้องรำ และเล่นดนตรีอยู่ตรงกลางมีนักแสดงรำรอบๆ เป็นวงกลม ร้องรำไปเรื่อยๆ จนจบบทร้อง

          ในขณะที่กำลังร้องและรำ เจ้าของบ้านจะนำเครื่องจตุปัจจัย เครื่องอุปโภคบริโภคต่างๆ มาให้กับหัวหน้าหรือผู้ที่มีหน้าที่ในการรับบริจาคเพื่อรวบรวมนำไปถวายวัดเพื่อเป็นการทำบุญ เมื่อเล่นจบบ้านหนึ่งหลังแล้ว จึงเดินไปยังบ้านหลังอื่นๆ อีก และจะทำการแสดงเหมือนดังได้กล่าวมาแล้วจนถึงตอนเย็น เมื่อคณะเรือมตรดเล่นเสร็จในหนึ่งวันแล้วจะรวบรวมเครื่องจตุปัจจัย เครื่องอุปโภคบริโภคต่างนำไปถวายวัดเป็นวันๆ ไป ในการเล่นของแต่ละวันก็จะดำเนินการในลักษณะเหมือนกันทุกวันไป


สินค้าที่เกี่ยวข้อง

  • blog-image

    กระเป๋าขอนไม้ลายขอ

    ชุมชน : จรเข้มาก

  • blog-image

    แชมพูใบมะกรูด

    ชุมชน : จรเข้มาก

  • blog-image

    แชมพูอัญชัน

    ชุมชน : จรเข้มาก

  • blog-image

    หมอนลายดอกหญ้า สีธรรมชาติ

    ชุมชน : จรเข้มาก

  • blog-image

    สบู่ก้อนสมุนไพร

    ชุมชน : จรเข้มาก

  • blog-image

    ชาใบหม่อน

    ชุมชน : จรเข้มาก


Blog ที่เกี่ยวข้อง

  • blog-image

    คุณอำนวย สลับเพชร

    ภูมิปัญญา/ปราชญ์

    บุรีรัมย์ จรเข้มาก

    เกิดวันที่ 20 กันยายน 2506 ปัจจุบันอายุ 54 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษาปีที่…
  • blog-image

    กระเป๋าขอนไม้ลายขอ

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    บุรีรัมย์ จรเข้มาก

    ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีรากเหง้าของอารยธรรมโบราณคือ…
  • blog-image

    คุณตาทรัพย์ ค้นโททอง

    ภูมิปัญญา/ปราชญ์

    บุรีรัมย์ จรเข้มาก

    เกิด พ.ศ. 2483 อายุ 77 ปี จบชั้น ป 4 จากโรงเรียนในจังหวัดยโสธร…
  • blog-image

    เสื้อคอกระเช้า

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    บุรีรัมย์ จรเข้มาก

    การสวมใส่สบาย การดูแลรักษาง่าย มีหลากหลายสีสันให้เลือก…
  • blog-image

    ชาใบหม่อน/ชาชุมเห็ด

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    บุรีรัมย์ จรเข้มาก

    เพราะเรารักสุขภาพ เราจึงพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ดีต่อสุขภาพออกมาใช้และส่งต่อเรื่องราวที่ดีให้กับลูกค้าผ่านผลิตภัณฑ์…
  • blog-image

    เชือกเทียน

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    บุรีรัมย์ จรเข้มาก

    ธรรมชาติรอบตัวพัฒนาสู่ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่า จากการมองเห็นธรรมชาติที่อยู่รอบตัว…