ประเพณีแซนการ์ (การแต่งงาน)


 

ประเพณีแซนการ์ (การแต่งงาน)

          พิธีแต่งงานชาวเขมร จะจัดพิธีแซนการ์จะกำหนดงาน 2-3 วัน โดยแบ่งเป็นวันรวมญาติพี่น้อง หรือวันสุขดิบ วันแต่ง และวันส่งตัวเป็นประเพณีที่สำคัญที่สุด ของทุกคนเพราะเป็นวันแห่งการสร้างสถาบันครอบครัว สร้างอาชีพ  สร้างทายาทของวงศ์ตระกูล  หนุ่มสาวไทยเขมรปัจจุบัน มีอิสระในการเลือกคู่ เมื่อรักใคร่กันแน่นอนแล้ว พ่อแม่ฝ่ายชายก็จะมาเยี่ยมเยียน ทำความคุ้นเคยจากนั้นก็จะส่งเฒ่าแก่ไปทำการ “ซูร์”(หมั้น) เริ่มด้วยการทาบทามด้วยเหล้า 1 ขวด หมากพลู 1 พาน เทียน 1 คู่ ฝ่ายหญิงจะเรียกค่าสินสอดตามแต่จะพอใจ ถ้าตกลงก็จะนัดวันแต่งงาน

          ไงแซน (วันแต่งงาน) ที่บ้านเจ้าสาว ต้องมี “อาจารย์”เจ้าพิธี จัดเตรียม บายศรี หรือ บายแสรีย พร้อมเครื่องบริวาร มีดอกไม้ เทียน ข้าวต้มมัด กล้วย ขนมตามความพอใจ มีด้ายผูกข้อมือ ในปะรำพิธีมีเสากลางตกแต่งด้วยต้นกล้วย ต้นอ้อย และดอกไม้ สำหรับเซ่นสรวงเทพ มี “ปะต็อล” แขวนหัวเสา ด้านหน้ามี  ฟูกสำหรับกราบบนฟูกวางหมอนหัวไปทาง “ปะต็อล” วางเครื่องบริวารที่เตรียมไว้โดยรอบ เช่น พานผ้าไหม เงิน หมากพลู กรวย ดอกไม้ ขันข้าวขวัญ (ข้าวสุกปั้น) ไข่ต้ม มีกรวยใบตองคว่ำไว้ ขันน้ำมนต์ เป็นต้น

          การแห่ขันหมาก มีมโหรีนำหน้าขบวน แห่พานบายศรี เครื่องเซ่นผีบรรพบุรุษพร้อมบริวาร ถาดขนม สินสอด ขันหมาก เข้าสู่ปะรำพิธี ฝ่ายหญิงจะมารับ นำเข้าสู่ปะรำพิธี เมื่อนั่งเรียบร้อยแล้ว เจ้าสาวจะออกมามอบหมากพลูให้เจ้าบ่าว จากนั้นเฒ่าแก่ฝ่ายชอบจะมอบท “เฮิบ” และ “ท็อง” หรือพานหมากพลู พ่อแม่เจ้าสาวก็จะแก้ห่อผ้าออกและหยิบกิน เป็นการยอมรับ เข้าบ่าวนั่งลงบนฟูก กราบอาจารย์ แล้วว่างมือคว่ำลงบนตู้ปูนเหนือหมอน เจ้าบ่าววางทับบนหลังมือเจ้าสาว การเซ่นผี อาจารย์เป็นผู้ทำพิธีจุดเทียน เชิญผีบรรพบุรุษมารับเครื่องเซ่นผู้เฒ่าจะมารินน้ำ รินเหล้าเครื่องเซ่นแล้วยกออกไป

          แบกฝืน หางขบวนช่วยกันแบกฟูก หมอน และผ้าไหว้ บ้านเจ้าบ่าวมอบหมากพลูขอทางผ่าน ฝ่ายเจ้าบ่าวจะรับน้ำและฟืนไป เจ้าบ่าวเกี่ยวก้อยเจ้าสาวขึ้นเรือน  ญาติฝ่ายชายจะนำน้ำขมิ้นมาล้างเท้าให้บ่าวสาว แล้วให้เหยียบบนกระเชอใส่ข้าวเปลือก เหล้า ผ้าขาว และขวานเป็นสัญลักษณ์แห่งความรุ่งเรืองพอขึ้นเรือนผู้ใหญ่ ฝ่ายชายจะนำน้ำขมิ้น และหม้อข้าวเก่ามาให้เข้าสาวล้างก้นหม้อแสดงความพร้อมใจจะเป็นแม่ศรีเรือน แล้วมอบฟูกให้พ่อแม่เจ้าบ่าว นำน้ำที่เจ้าสาวหายมาจากบ้านมาอาบให้พ่อแม่ฝ่ายชาย แล้วมอบผ้าสมมาให้ผลัดเปลี่ยนนุ่งห่มใหม่ไหว้และมอบผ้าสมมาให้ญาติเจ้าบ่าว ซึ่งจะได้รับเงินของขวัญตอบแทนจนคุ้ม จากนั้นจึงไหว้เจ้าบ่ายด้วยโสร่ง เสื้อขาวคอกลม สไบสองผืน เจ้าบ่าวจะมอบของขวัญให้เมื่อเปลี่ยนเสื้อผ้าเสร็จ เจ้าสาวจัดขนม น้ำ เหล้าให้กิน

          การเสี่ยงทาย จะมีสำรับอาหารตั้งไว้ให้บ่าวสาวตักป้อนกันและกัน ใครตักข้าวก่อนตักกับข้าว แสดงว่ารู้จักอดออม ประหยัด ใครตักกับก่อนแสดงว่าฟุ่มเฟือย ญาติจะเตือนฝ่ายหญิงให้รู้จักอดออมให้มากการแต่งงานของชาวสุรินทร์ เน้นการขอบคุณ และระลึกถึงเทพ ผีบรรพบุรุษจะพบว่าปะต็วล เป็นสัญลักษณ์เด่นที่สุดในปะรำพิธี เป็นเครื่องเซ่นผีบรรพบุรุษ ที่จะลืมไม่ได้ในพิธีแซนการ์



Blog ที่เกี่ยวข้อง

  • blog-image

    นายเหลื่อม ชูวา

    ภูมิปัญญา/ปราชญ์

    สุรินทร์ เขวาสินรินทร์

    มีประสบการณ์ด้านสมุนไพรพื้นบ้านและการทำเกษตรอินทรีย์มาแล้ว…
  • blog-image

    สร้อยตะเการะย้า (ลายไข่แมงดา)

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    สุรินทร์ เขวาสินรินทร์

    เครื่องเงินของเขวาสินรินทร์จะมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง…
  • blog-image

    สร้อยประเกือมระย้า ลายดอกไม้

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    สุรินทร์ เขวาสินรินทร์

    เดิมเป็นช่างทองมาก่อน ทำมาจนถึงยุคฟองสบู่แตก เนื่องจากทองมีต้นทุนการผลิตสูงจึงประยุกต์มาทำเครื่องเงินและทองเหลืองแทน…
  • blog-image

    ผ้ายกดอกลายคุณนายตื่นสาย สำหรับตัดชุด (สีธรรมชาติ)

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    สุรินทร์ เขวาสินรินทร์

    ในหมู่บ้านมีการทอผ้ายกเชิงมานานแล้ว ส่วนมากจะเป็นรวดลายโบราณดั้งเดิมโดยได้รับความรู้จากบรรพบุรุษ…
  • blog-image

    สร้อยตะเกาหยดน้ำ (ลายไข่แมงดา)

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    สุรินทร์ เขวาสินรินทร์

    เครื่องเงินของเขวาสินรินทร์จะมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง…
  • blog-image

    สร้อยเงินกนกนารี

    น้ำผึ้ง ผึ้งโพรงไทย

    สุรินทร์ เขวาสินรินทร์

    เริ่มทำเครื่องเงินโดยการเป็นลูกจ้างทำเครื่องเงิน ในจังหวัดสุโขทัย…